W gabinecie przyrodniczym 28.01.2025. miało miejsce spotkanie naukowe uczniów z klas 1, 2 i 7. Uczniowie z klasy 7A: H.Chlebny, W.Kucias, O.Milian, F.Pierzchalski, Z.Stecyk i M.Wójcikiewicz byli naszymi eksperymentatorami.
Celem pokazów było zaprezentowanie młodszym koleżankom i kolegom z klas 1 i 2 prostych doświadczeń chemicznych i fizycznych, które pozwalają zrozumieć podstawowe zasady działania różnych substancji i zjawisk. Pokazy miały na celu rozweselenie dzieci, pobudzenie ich ciekawości oraz wprowadzenie do podstawowych pojęć fizycznych i chemicznych w sposób przystępny i zabawny.
1. Pokaz doświadczenia chemicznego: „Wulkan z sody”
Opis doświadczenia:
Do przygotowania tego doświadczenia potrzebujemy:
● szklanka lub butelka,
● soda oczyszczona,
● ocet,
● czerwony barwnik spożywczy (opcjonalnie).
W butelce umieszczamy sodę oczyszczoną, a następnie dodajemy ocet. Po chwili powstaje reakcja chemiczna, w wyniku której wydzielają się pęcherzyki gazu i zaczyna wyciekać „lava”, przypominająca erupcję wulkanu.
Wnioski i wyjaśnienie:
Zjawisko to pokazuje, jak kwasy (ocet) reagują z zasadami (soda oczyszczona), tworząc dwutlenek węgla, który wydostaje się z substancji, powodując efekt „wulkanu”. Reakcja ta jest bezpieczna i łatwa do wykonania w domu lub w szkole.
2. Pokaz doświadczenia fizycznego: „Tęcza w wodzie”
Opis doświadczenia:
Do doświadczenia potrzebujemy:
● szklanka z wodą,
● kawałek białego papieru,
● Latarka.
● Włączamy latarkę i świecimy nią na wodę umieszczoną w szklance. Pod odpowiednim kątem na kawałku papieru widoczna staje się tęcza.
Wnioski i wyjaśnienie:
To doświadczenie pokazuje, jak światło przechodzi przez wodę i jest załamywane. Woda działa jak pryzmat, rozszczepiając światło na kolory. Dzieci mogą zauważyć, że światło składa się z różnych barw, które są widoczne, gdy światło przechodzi przez wodę.
3. Pokaz doświadczenia fizycznego: „Ciężar wody”
Opis doświadczenia:
Do tego doświadczenia potrzebujemy:
● dwie szklanki wody,
● przedmioty o różnej wadze (np. plastikowy korek, metalowy klucz, mały kawałek
drewna).
Wkładamy różne przedmioty do dwóch szklanek z wodą i sprawdzamy, które z nich wypłyną na powierzchnię, a które zanurzą się całkowicie.
Wnioski i wyjaśnienie:
Doświadczenie to pokazuje zasadę wyporu – woda wypycha przedmioty, które są lżejsze od wody, a te, które są cięższe, opadają na dno. Jest to prosty sposób na zrozumienie jednej z podstawowych zasad fizyki.
4. Pokaz doświadczenia chemicznego: „Czary z mlekiem”
Opis doświadczenia:
Do przygotowania tego doświadczenia potrzebujemy:
talerz mleka, kolorowe barwniki spożywcze, płyn do mycia naczyń.
Wlewamy mleko na talerz, następnie dodajemy kilka kropel barwników spożywczych, a potem zanurzamy w płynie do mycia naczyń. Barwniki zaczynają się poruszać i tworzą ciekawe wzory.
Wnioski i wyjaśnienie:
To doświadczenie ilustruje zjawisko napięcia powierzchniowego. Płyn do mycia naczyń obniża napięcie powierzchniowe mleka, powodując, że barwniki zaczynają się przemieszczać, tworząc efekt „czarów"
5. Pokaz doświadczenia chemicznego: „Gasnąca świeczka”
Opis doświadczenia:
Do przygotowania tego doświadczenia potrzebujemy:
● szklanka lub zlewka,
● świeczka i zapalniczka,
● talerz,
● barwnik spożywczy lub atrament ( opcjonalnie )..
Na talerz nalewamy trochę wody i nakrywamy zapaloną świeczkę szklanką.
Obserwacje:
Świeczka po pewny czasie gaśnie, a woda zostaje „wciągnięta” pod szklankę i jej poziom się podniesie.
Wnioski i wyjaśnienie:
Aby świeczka się paliła potrzebny jest tlen. Gdyby pod szklanką nie było powietrza (w skład którego wchodzi m.in. tlen), to świeczka by zgasła. Świeczka pali się tak długo, jak długo w powietrzu pod przykryciem znajduje się tlen. Gdy tlenu zabraknie (zostaje on zużyty w procesie spalania), to świeczka gaśnie, a woda z naczynia zostaje „wciągnięta” pod szklankę. Dzieje się tak, ponieważ ciśnienie powietrza pod przykryciem obniża się i wytwarza się podciśnienie gdy tylko świeczka gaśnie. Większe ciśnienie atmosferyczne powoduje, że woda zostaje „wciągnięta” do szklanki.
Uwaga! Zachowujemy ostrożność.
6. Pokaz doświadczenia fizycznego: „Nienewtonowska ciecz”
Opis doświadczenia:
Do przygotowania tego doświadczenia potrzebujemy:
● miska lub głęboki talerz,
● kolorowe barwniki spożywcze lub kawałki bibuły,
● chłodna woda,
● mąka ziemniaczana,
● łyżka do mieszania i dowolne zabawki.
Wnioski i wyjaśnienie:
Nie ma tu idealnych proporcji, dlatego wodę dodajemy do momentu, gdy masa stanie się jednolita, lecz jeszcze nie płynna. Powinna być nieco twardsza od ciastoliny, a jednocześnie tworzyć gładką, lustrzaną powierzchnię. Kiedy zaczniemy ją skrobać, powstają wiórki, które po chwili zmieniają się w płyn.
Pokazy te były świetną okazją do wprowadzenia dzieci w świat chemii i fizyki w sposób zabawny i przystępny. Dzięki tym doświadczeniom uczniowie klas 1 i 2 mogli w prosty sposób zrozumieć, jak działają niektóre zjawiska w otaczającym ich świecie. Celem było pobudzenie ich ciekawości i chęci odkrywania, a także zapewnienie im wspaniałej zabawy podczas nauki.
Opracowała - p. Z. Sochacka
